انتخابات استانی در خوزستان، آری یا خیر؟ تابا؛ در گفتگو با فعالان سیاسی بررسی می کند؛

انتخابات استانی در خوزستان، آری یا خیر؟

طرح اصلاح قانون انتخابات از ۲۹ آذرماه ۱۳۹۷ با تصویب یک فوریتش در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گرفت، به دلیل مبحث استانی شدن انتخابات مجلس، جای خود را در مباحث روز فضای رسانه‌ای کشور هم باز کرد؛ طرحی که مخالفان و موافقان زیادی دارد و سخنگوی شورای نگهبان نیز اعلام کرده که شورای نگهبان از هر طرح و مصوبه‌ای که در چارچوب قانون اساسی و شرع باشد، استقبال می‌کند، اما طرح‌ها نباید به کاهش مشارکت مردم در انتخابات منجر شود.

 

احسان سپهوند– از همان بدو پیروزی انقلاب اسلامی موضوع انتخابات مجلس شورای اسلامی و نیز شکل برگزاری آن یکی از مناقشه برانگیزترین موضوعات سیاسی در میان محافل سیاسی کشور بوده است. چگونگی تأیید صلاحیت داوطلبین، نظارت استصوابی، نحوه اخذ آراء، رسیدگی به شکایات معترضین به نتایج، تخلفات تبلیغاتی، تایید اعتبارنامه منتخبان از مهمترین دلایلی است که از زمان بازنگری قانون اساسی در سال ۶۸ و بعد از آن موجب تغییر و اصلاح قانون انتخابات شده است.

 

یکی از طرح های قدیمی در این خصوص که از سال ۱۳۷۸ و در مجلس پنجم طرح و علیرغم گذشت قریب به دو دهه تاکنون به نتیجه نرسیده طرح اسـتانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی اسـت. این طرح ناظر بر یکی از مهمترین مسایل انتخابات یعنی تغییر و تعیین حدود جدید حوزه های انتخابیه می باشد.

 

مطابق طرح مصوب مجلس هفتم، حوزه انتخابیه مجلس شورای اسلامی محدوده جغرافیایی هر استان تعیین می شود. نخستین اظهار نظرها در خصوص ابعاد و آثار مختلف این طرح در اواخر پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی ۱۳۷۸ آغاز شد و سپس در مجالس ششم، هفتم و مجلس هشتم مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

انتخابات استانی طرحی مبهم اما کارآ

 

طرح استانی شدن انتخابات صرفاً مربوط به امروز و مجلس شورای اسلامی نمی‌شود. مشابه این طرح قبل از انقلاب، پس از صدور فرمان مشروطیت برای مجلس شورای ملی و انتخابات مجلس سنا و هم چنین پس از انقلاب اسلامی برای مجالس خبرگان قانون اساسی و رهبری و برای تدوین‌کنندگان قانون اساسی نیز اجرا شده است.

 

برگزاری استانی انتخابات مجلس، گامی مهم و موثر در راستای تعمیق فرهنگ تحزب و ساماندهی رفتار و کنش سیاسی در کشور است؛ اما طرح استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی دارای ابهاماتی است که نیازمند تعمق بیشتر و تعیین تکلیف نهایی موضوع است.

 

عموما بخش اعظمی از رای دهندگان خوزستانی در انتخابات مجلس، تخصص، بینش اجتماعی و سیاسی و تجربیات نامزدها را بررسی نمی کنند و فقـط بستگی ها و پیوندهای قومی را ملاک انتخاب قرار می دهند. این در حالیست که استانی شدن انتخابات مجلس با ارتقای قلمرو جغرافیایی حوزه های انتخابیه به سطح استان، می تواند نقش تعلقات قومی و همچنین رقابت های خشونت بار محلی در ایام انتخابات را کاهش دهد.

 

گرچه طرح استانی شدن انتخابات سالها بحث جدی مجلس شورای اسلامی بوده است ولی اواخر هفته گذشته برای چندمین بار پیاپی این طرح توسط مجلس شورای اسلامی به آینده موکول شد و قرار نیست در انتخابات پیش رو، استانی شدن آراء را نظاره گر باشیم.

 

با وجود این، نمایندگان طراح بر این باورند که از نظر قانونی این طرح ایرادی ندارد و اگر مشکلی هم هست، به دلیل آن است که هنوز به روشنی این مسأله تبیین نشده و برخی‌ به دلیل آنکه از مفاد آن اطلاع دقیقی ندارند، ابهاماتی را به آن وارد کرده اند.

 

نباید تحلیل های سیاسی را سیاه و سفید ببنیم

 

یک فعال سیاسی در گفتگو با خبرنگار تابا؛ در خصوص موافقت با استانی شدن انتخابات در خوزستان گفت: برخی از مسایل خصوصا انواعی که نیاز به پشتوانه حقوقی و تخصصی دارند نباید به شکل سیاه و سفید نگریسته شوند. جواب پرسش استانی شدن انتخابات مفید است یا خیر؟ نباید با بله و خیر پاسخ داده شود. اگر پاسخ مثبت است بایستی با الزامات آن و اگر خیر نیز با الزامات مخصوص به خود باشد.

 

دکتر سید کریم حسینی ادامه داد: استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی را طرح خوبی می دانم اما متاسفانه مقدمات کار و روندی که بایستی برای این قانون طی شود در این برهه از این زمان قابلیت اجرا را ندارد. عجیب است که از ابتدایی که این طرح آماده شده همیشه در پنج ماه پیش از انتخابات عظیم مجلس این مساله مطرح می شود!

 

 

وی با تایید کارایی انتخابات استانی گفت: استانی شدن انتخابات در مقایسه کشورهای مختلف و تحلیل هایی که پشت این مساله هستند از نوع فعلی بهتر است. این طرح نیز مانند بسیاری از طرح ها ممکن است نقاط ضعفی نیز داشته باشد. ما در کشور قانون جامع انتخاباتی نداریم اگر هم موجود باشد بر آن اشکالات بسیار زیادی وارد است و راجع به این مساله قطعا همه اتفاق نظر دارند.

 

حسینی با بیان اینکه قوانین موجود در اغلب انتخابات روند و مراحل اجرایی ناقص بسیار زیادی دارند؛ اظهار کرد: ای کاش در فرصت مناسب همه صاحب نظران بدون تاثیر پذیری از سلایق حزبی و گروهی این اشکالات را مرتفع کنند.

 

مقبولیت استانی نماینده پشتوانه است

 

این فعال سیاسی با ابراز تاسف از طرح استانی شدن انتخابات در زمان نامناسب تصریح کرد: متاسفانه همیشه پیش از انتخابات فکر اصلاح به اذهان می رسد و با توجه به زمانبر بودن این گونه اصلاحات، در تنگنای زمان کافی، قربانی می شود و نگرانی از این است که ایرادات مدنظر مرتفع نشود و یا اینکه برای این طرح نمونه پایلوت در نظر گرفته نشود. بنابراین یکی از اشکالات، بستر نامناسب این کار است در صورتی که الزامات آن مهیا نشده باشد.

 

حسینی با اشاره به اینکه انتخابات استانی بحث مفیدی است زیرا که قطعا ما نامزد شدن افراد را در سطح گسترده نخواهیم داشت؛ افزود: افرادی به انتخابات ورودی می کنند که توانمندی های بارزی داشته باشند. از طرفی مقبولیت استانی یک پشتوانه است که یک نماینده مجلس در برابر مطالبه گری مردم می توان جامع تر و محکم تر مجلس یک طرف میز مذاکرات مجلس قرار بگیرد.

 

وی ادامه داد: وقتی نماینده ای با کسوت نمایندگی یک استان پیگیری مشکلات استان باشند قطعا اثرگذاری بیشتری خواهد داشت و در کل قانون مثبتی است اگرچه مشکلات فراوانی را پیش رو دارد.

 

این فعال سیاسی با انتقاد از شیوه کنونی انتخابات مجلس شورای اسلامی گفت: دغدغه گروه های طرفدار انتخابات شهرستانی نیز باید مورد توجه قرار بگیرد زیرا بالاخره قرار است از یک روش کسب آراء به روش دیگری متوسل شویم. در هر صورت وضعیت فعلی انتخابات به دلیل اشکالاتی که دارد رضایت بخش نیست و یک نماینده با وجود مقتدر بودن در یک شهرستان محدود می شود.

 

استانی شدن انتخابات احزاب را تقویت می کند

 

دکتر مهدی قمشی در پاسخ به این سوال که طرح انتخابات استانی را مفید می دانید یا خیر؟ به خبرنگار تابا؛ گفت: بنده موافق استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی هستم، زیرا با ارتقاء جایگاه واقعی نمایندگان کیفیت وکالت افزایش خواهد یافت.

 

این فعال سیاسی با تاکید بر این که استانی شدن انتخابات با تحزب در استان لازم و ملزوم است اظهار کرد: استانی شدن انتخابات خود به خود احزاب را تقویت می کند. ما متاسفانه شرایط کشورمان به شکلی است که احزاب قوی نداریم اما استانی شدن انتخابات می تواند باعث تشدید سرعت خواسته های حزبی شود.

 

عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با عنوان اینکه انتخابات استانی باید دارای نامزدهایی با جایگاه استانی باشد؛ یادآور شد: ممکن است مشکلات یک شهر کوچک در مطالبات ملی دیده نشود اما باید توجه داشته باشید کارکرد اصلی قوه مقننه و وظیفه اصلی نمایندگان قانون گذاری برای کل کشور است و مسایل شهرها به قوه مجریه مربوط است.

 

 

وی ادامه داد: هرچه سطح سواد و جایگاه منتخبان بالاتر باشد این انتفاع شامل کل کشور می شود از سویی زمانی که انتخابات استانی برگزار شود، خود به خود نمایندگان منتخب در مقابل کل استان احساس وظیفه می کنند بنابراین باید به همه شهرهای استان سرکشی داشته باشند.

 

زمینه های استانی شدن انتخابات در خوزستان وجود ندارد

 

قمشی با بیان اینکه اگر به کلان بنگریم با استانی شدن انتخابات تحزب و جایگاه حزبی همچنین جایگاه نمایندگان بسیار بهبود خواهد یافت؛ افزود: به عقیده من زمینه های استانی شدن انتخابات در خوزستان وجود ندارد.

 

این فعال سیاسی یادآور شد: خوزستان شرایط متفاوتی را به لحاظ قومیتی در مقایسه با سایر استان های کشور دارد و ممکن است شهرهای استان نسبت به انتخابات استانی دیدگاه خوبی نداشته باشند و حس شود که نمایندگان استان به خوبی مطالبات محلی یا حتی قومی را  دنبال نکنند. در مقابل ممکن است در استان هایی دیگر مانند فارس، مرکزی، کرستان و… به دلیل یکنواختی بیشتر بافت جمعیتی از انتخابات استانی حمایت شود.

 

وی در پایان با اشاره به اینکه نقش قومیت در انتخابات حاضر بسیار پر رنگ است اظهار کرد: با توجه کنیم که انتظار مردم توجه ویژه به قوم و دسته بوده و به نوعی عموما دنبال رانت از قِبل انتخاب یک نماینده همشهری هستند که طبیعتا با استانی شدن انتخابات حضور و نقش احزاب بیش از پیش پررنگ تر می‌شود.