از آسیب های اجتماعی تا اعتیاد زنان در مناطق حاشیه ای خوزستان درگفتگو با مدیر کل اجتماعی و فرهنگی استانداری خوزستان مطرح شد

از آسیب های اجتماعی تا اعتیاد زنان در مناطق حاشیه ای خوزستان

همه این شهروندان مناطق حاشیه نشین شناسنامه ایرانی دارند و نباید اجازه دهیم به آن ها توهین شود. باید بتوانیم فرصت های برابر تحصیلی و شغلی اقتصادی و اجتماعی که وظیفه کل دولت ها در کل دنیا است ایجاد کنیم.

 

احسان سپهوند، محبوبه میان آبی-واژه ها برای فقیر و غنی مفاهیم مختلفی را به ارمغان می آورند. یکی فاصله را با دلتنگی می شناسد و یکی دیگر با فقر و فلاکت. اصلا اگر چند صد متر اینطرف تر زندگی می کردند اکنون شرایط شان زمین تا آسمان متفاوت بود. مصداق بارز از اینجا مانده و از آنجا رانده هستند و انگار بخت با ایشان یار نیست و قرار است در حاشیه ها بمانند!

 

واژه حاشیه اهرمی ست تا نگذارد مانند سایر شهروندان از امکانات بدیهی برخوردار باشند و به دلیل حاشیه نشینی، شهروند درجه دوم محسوب شوند. همین واژه حاشیه در کنار سکونت گاهای غیر رسمی و کوخ نشینی باعث شده که خدمات اجتماعی که از سوی نهادهای حاکمیتی به شهروندان ارایه می شود در این مناطق یا یا بهتر بگوییم محله های حاشیه شهر، نایاب باشند. اینجا کم و زیاد فراوان است؛ اما این کم مربوط به امنیت و فروانی مربوط به بیماری ست. نبود فاضلاب شهری، نایاب بودن مراکز بهداشت و درمان، فقدان آسفالت معابر، نبود مدارس ابتدایی، امنیت کم، بیمار های واگیر دار، اعتیاد زنان و فحشاء تنها بخش های از معضلات زندگی ساکنان مناطق حاشیه شهرها هستند.

 

 

طبیعتا در استان خوزستان به علت حادث شدن جنگ هشتساله، سدهایی که زمین های کشاورزی را غرق کرده اند، خشکسالی، بیکاری و از همه بدتر کم توجهی دولت های مرکزی طی ادوار گذشته کوخ نشینی در خوزستان به حد بحران رسیده تا جایی که این استان زرخیز به واسطه داشتن نفت، رودهای پرآب، زمین حاصلخیز، صنعت پویا، بنادر دریایی، کشت و صنعت های مولد، صنایع پتروشیمی و فولاد، اکنون با داشتن قریب به ۷۷۴ هزار حاشیه نشین توجه مسئولان را به خود جلب کرده است.

 

برای یافتن پاسخ به سوالات مربوط به مباحث حاشیه نشینی به سراغ یک جامعه شناس رفتیم، دکتر محمد صادق کریمی کیا در اتفاقی نادر، از جمله مدیرانی است که درست با زمینه تخصصی خود به مسند مدیریت تکیه داده است (و این از عجایت مدیریت در ایران است). ایشان مدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خوزستان است و در خصوص معضلات حاشیه نشینی در خوزستان و مسایل مترتب بر آن مانند فحشاء، طلاق، اعتیاد، فقر و ازدواج ناموفق در این مناطق مطالبی جالبی را با تابانیوز مطرح کرده است که در اینجا تنها به بخش هایی از آن اشاره می شود:

 

جای تشکر دارد که اصحاب رسانه به موضوعاتی همچون آسیب های اجتماعی ورود کرده اند. چرا که حضور رسانه ها در این وادی می تواند به کاهش و ‌کنترل آسیب های اجتماعی منجر شود. هر جامعه ای به فراخور و مقتضیات حال خود از یک سری آسیب و مشکلات رنج‌خواهد برد. حاشیه نشینی جز مواردی است که بنا به دستور رهبری، بخشی از پنج اولویت اصلی است که به دولت برای برنامه ریزی و کاهش آن در کل کشور تکلیف شده است.

 

محمد صادق کریمی کیا در پاسخ به علت فراگیر بودن حاشیه نشینی در خوزستان گفت: خوزستان دومین استانی است که بیشترین جمعیت حاشیه نشینی را در کشور دارد و از این معضل اجتماعی رنج می برد. در توجیه دلایل این رویداد ناخوشایند بحث جنگ و مهاجرت روستاییان به شهر را می توان مطرح کرد. اگر به شرق و غرب اهواز دقت کنید به علت های دیگر حاشیه نشینی نیز پی خواهید برد. در بحبوحه جنگ که مهاجرت اجباری رخ داد برنامه مدون شهری صورت نپذیرفت! برخلاف اتفاقی که در اصفهان رخ داد. در شهر اصفهان هنگامی که به مهاجرات روستاییان به شهر پی بردند اقدام به شهرک سازی کردند که این اتفاق در اهواز رخ نداد و اکثر ساکنان غرب اهواز مهاجرین ناشی از جنگ هستند.

 

وی در خصوص نگاه منفی به مناطق حاشیه ای و کوخ نشینان اطرف شهر گفت: باید بپذیریم این بافتهای اجتماعی با تراکم بالا بخشی از کالبد شهر هستند. بایستی توجه کرد که شرایط اقتصادی مردم را مجبور به سکونت در این بافت ها کرده است. اینگونه نیست که هرکس در آن بافت متولد شود لزوما دچار مشکل اجتماعی است اما احتمال وقوع آسیب اجتماعی در این گونه مناطق  بیشتر است. حاشیه ها دچار فقر هستند اما به این معنی نیست که این امر موجب ارتکاب  آن ها به جرم شود. زمینه های آسیب های اجتماعی در حاشیه شهر زیاد است اما نمی توانیم افراد ساکن در حاشیه نشینی را  سرزنش کنیم، شاید اگر من هم به جای این افراد بودم دچار آسیب اجتماعی می شدم  زیرا که مشکل از زیرساخت های اجتماعی است لذا هیچگاه این قشر را نمی توان سرزنش  کرد.

 

مدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خوزستان درخصوص رویه استانداری خوزستان برای مقابله با حاشیه نشینی گفت: رویه کلی ما رفع حاشیه نشینی با مشارکت خود مردم است و اگر مشارکت مردم نباشد طرح با شکست مواجه می شود لذا ما باید زمینه اصلاح حاشیه نشینی را با مشارکت مردم پیش ببریم.  طرحهای  متنوعی در استان در حال انجام است که در دو سه ماه اینده به نتیجه خواهند رسید و اکنون طرح های دایر کردن مراکز بهداشتی اجتماعی و حمایت از دانش آموزان  بی بضاعت در شهرستان کارون جهت رفع معضل حاشیه نشینی در حال اجرا است. با  اعتباری که از شورای اجتماعی کشور دریافت کردیم یکی از فعالیت ها احداث ۲ مرکز اعتیاد زنان و مردان بود که تا اوایل ماه آینده افتتاح خواهند شد.

 

 

کریمی کیا در خصوص آثار حاشیه نشینی در بروز آسیب های وارده به زنان گفت: یکی از مراکز ترک اعتیاد زنان در دزفول است و‌ بنا به اطلاعاتی که از اعتیاد زنان در آن شهر دریافت کردیم، نیاز دیدیم که این محل احداث شود. واقعیت اجتماعی را باید پذیرفت و استان خوزستان گرایش بسیاری به موضوع اعتیاد دارد. ساختار اجتماعی و نقصان در نشاط اجتماعی استان در بروز مساله اعتیاد دخیل هستند و شرایط اقلیمی نیز مزید بر علت است. اوقات فراغت نادرست شهروندان به علت گرما می تواند بر ازدیاد این امر تاثیر گذار باشد.

 

وی در ادامه با مهم شمردن آسیب های وارده به زنان افزود: در بحث حوزه زنان مناطق حاشیه که پنجاه درصد این جمعیت را تشکیل می دهند با توجه به فشار جنسیتی که به آن ها وارد می شود، شرایط سختی برای ادامه حیات دارند. در این مناطق درگیری دو نفره تبدیل به نزاع میان دو قوم می شود که آسیب های اجتماعی را به درصد بالایی می برد. بی شک زنان در این محیط های شکننده احساس امنیت ندارند و کودکانی که در این شرایط بزرگ می شوند سخت می توانند خود را از این محیط خارج کنند. مگر اینکه شرایط خروج از محیط برای آن ها فراهم باشد که دولت و مردم باید برای فراهم کردن این شرایط همکاری کنند. در مناطق کم برخوردار باید به فکر توانمند سازی بانوان باشیم که اگر زنی همسر مبتلا به اعتیاد داشت چگونه قادر باشد زندگی خود را مدیریت کند و فرزندان خود را از این ورطه نجات دهد.

 

 

کریمی کیا ادامه داد: ما در جامعه ای زندگی می کنیم که از شیوه لباس پوشیدن مردمش مشخص است که جامعه شادی نیست. امکانات تفریحی به خصوص برای بانوان حتی در مناطق مرکزی شهر وجود ندارد چه برسد به مناطق حاشیه نشین که بانوان آن امیدی برای آینده ندارند، مثلا خانمی که همسر تحصیل کرده بیکار دارد، فرزند خود را نیز از تحصیل باز می دارد، در آن مناطق که با صعوبت معیشتی همراه است و مراکزی برای اوغات فراغت موجود نباشد طبیعتا ساختاری شکننده از محیط ایجاد خواهد شد.

 

مدیرکل امور اجتماعی استان در خصوص نبود نشاط در جامعه مناطق حاشیه گفت: هنگامی که از آسیب های اجتماعی سخن می گوییم یعنی نشاط اجتماعی وجود ندارد چون امکانات ورزشی و رفاهی با کمبود مدیریت وجود داشته است. اگر می بینید در جامعه ناهنجاری ایجاد می شود به این دلیل است که جامعه ای بدون نشاط در حال رشد است. ما به عنوان مدیران ارشد نتوانستیم نسلی را پرورش دهیم که مهارت نه گفتن را داشته باشد. زندگی آموزش دادنی است باید زندگی کردن آموزش داده شود. زمانی که مهارت گفتگو با همسر را هنوز فرا نگرفته ایم چه انتظاری از بافت اجتماعی داریم که به فقر و‌شکنندگی دچار است!

 

کریمی کیا با گریزی به معضلات ازدواج اجباری در مناطق حاشیه شهر و رسوم غلط این محلات گفت: در بافت حاشیه نشینی زمانی که زنان دختران را اجبار به ازدواج می کنند باید هم شاهد بالا رفتن آمار طلاق باشیم. در این میان فرزندان طلاق به شکنندگی جامعه می افزایند. لذا جامعه روانشناسی را باید گسترش داد تا از افراد مراقبت شود و آموزش روانشاختی زندگی حتی در مقاطع عالی کشور تدریس شود. ما اکنون  در حال حرکت به سمتی هستیم که کنترل احساسات را قبول نداریم و در جهان به انسان های غیر قابل پیش بینی معروفیم. جامعه‌ما به آن درجه از مدرنیته نرسیده تا خانه های امن داشته باشیم و‌با این موضوع مخالفت شده است و همیشه مسائل را با هم‌قاطی کرده ایم، لذا نیاز است جامعه را به بلوغ فکری برسانیم و به سمت توسعه حرکت کنیم نه عقب نشینی توسعه ای داشته باشیم.