سد کوهرنگ سه و تبعات آن
  • امروز : چهارشنبه - ۲ تیر - ۱۴۰۰
  • برابر با : 14 - ذو القعدة - 1442
  • برابر با : Wednesday - 23 June - 2021
4

سد کوهرنگ سه و تبعات آن

  • کد خبر : 88343
  • 21 سپتامبر 2020 - 13:42
سد کوهرنگ سه و تبعات آن

محمد شریفی– الف: کلیات مربوط به احداث سد کوهرنگ سه   سد کوهرنگ سه با تلاش نمایندگان استان های کویرنشین در سال ۱۳۸۹ در دستور کار متولیان امر قرار گرفت و در سال ۱۳۹۴ کلنگ افتتاحیه آن زده شد ، به علت مخالفت های فعالان زیست محیطی ادامه ی ساخت و ساز آن در حالت […]

محمد شریفی– الف: کلیات مربوط به احداث سد کوهرنگ سه

  سد کوهرنگ سه با تلاش نمایندگان استان های کویرنشین در سال ۱۳۸۹ در دستور کار متولیان امر قرار گرفت و در سال ۱۳۹۴ کلنگ افتتاحیه آن زده شد ، به علت مخالفت های فعالان زیست محیطی ادامه ی ساخت و ساز آن در حالت نیمه توقف ماند و در سال ۹۹ با فشار نمایندگان استان های کویری مجددا در دستور کار قرار گرفت.

 

هدف از اخداث سد کوهرنگ سه ،انتقال آب به حوضه آبریز زاینده رود است و به عبارتی این سد در راستای ادامه ی طرح های انتقال آب قبلی همچون کوهرنگ یک و کوهرنگ دو ساخته می شود.

 

سابق بر این برای ساخت این سد مخالفت های زیاد زیست محیطی و اجتماعی دامنه داری در استان های خوزستان و چهارمحال بختیاری و دیگر فعالان محیط زیستی کشور صورت گرفته بود ، چرا که این سد باعث خشک شدن رودخانه کوهرنگ می شود.

 

آنچه بیشتر مایه ی تعجب است، پرداخت و تامین هزینه های این سد توسط فولاد مبارکه اصفهان است، اما همین شرکت های عظیم فولادی و نفت و سایرین در استان خوزستان برای واریز سهم اندک آموزش و سهم شهرداری ها که از لحاظ قانونی موظف به پرداخت هستند هزار و یک مانع تراشی می کنند.

 

اما فولاد مبارکه اصفهان آیا به لحاظ قاتونی از چنین اختیاری برخور دار است که هزینه های ساخت یک سد بتنی دو قوسی را بر روی رودخانه بیرگان به ارتفاع ۱۳۵متر به طول ۲۳۵ متر و عرض پایه ۳۰ متر، باظرفیت‌ ۶۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ متر مکعب تامین نماید؟

 

تکلیف سهامداران آن چه می شود؟ این پرسشی است که فولاد مبارکه اصفهان و سایر مراجع ذیصلاح باید پاسخ  بدهند.

 

ب: تبعات ویرانگر زیست محیطی سد کوهرنگ سه  

 

خبرگراری مهر در تاریخ ۲۶ تیر ۱۳۹۶ در گزارش دردناکی تحت عنوان :زخم انتقال آب بر تن رودخانه بیرگان، ضمن بر شمارد ابعاد فاجعه آمیز این طرح می نویسد: ورودی تونل کوهرنگ سوم (بیرگان) از روستای چم‌آباد-شهریاری منطقه بیرگان آغاز و به طول ۲۴ کیلومتر آب رودخانه بیرگان را از سرشاخه‌های کارون با عبور از زیر کوه زرآب و منطقه نعل اشکنان به خروجی تونل سوم کوهرنگ در منطقه روستای سیلگاه موسی آباد متصل می‌کند.

 

در طول این مسیر، در ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریا تونلی عرضی با قطر حدود ۵ متر است با قطع مسیر چشمه‌ها و شاهرگ آب‌های منطقه باعث ویرانی منطقه شده است. به طوری که عملیات حفاری این تونل ۲۴ کیلومتری با قطع شریان چشمه‌های بزرگ همراه بود و آب را به اعماق غیرقابل دسترس سوق داده است.

 

نوع پوشش تونل  که بتن مسلح با ضخامت نیم متر روکش سیمانی است نیز به طور مضاعف شریان‌های حیاتی آب منطقه را قطع کرده است. گزارشگر خبرگزاری مهر به نقل از یک فعال محیط زیستی در ادامه می افزاید: در برآورد آغاز پروژه توسط شرکت منطقه آب اصفهان که کارفرمای اجرای تونل سوم کوهرنگ در خاک چهارمحال بختیاری و در سرشاخه کارون است.

 

میزان آب انتقالی حدود ۲۷۰ تا ۳۰۰ میلیون متر مکعب در  هر سال پیش‌بینی می‌شد اما هم اکنون در برآوردهای جدید و پس از قطع چشمه های بزرگ این میزان بین ۴۰ تا ۱۳۰ میلیون متر مکعب پیش بینی می‌شود که حتی این برآورد در شرایط تغییر اقلیم فعلی و با احداث سد و جمع آوری آب در چندین سال هم به صورت خوش بینانه مطرح شده است.

 

این فعال محیط زیست تصریح می‌کند: به جرات می‌توان گفت این پروژه یک فاجعه زیست‌محیطی ملی است که علی‌رغم نابود کردن منابع آبی کشور متاسفانه همچنان بر این بی‌تدبیری اصرار… می شود.

 

در حال حاضر رودخانه بیرگان که زمانی عشایر بختیاری با کلک‌هایی که از مشک ساخته می‌شد و با قایق‌هایی دستساز به سختی و گاهی با خطرغرق شدگی از آن عبور می‌کردند تا حدی کاهش یافته که کودکان در آن بازی می‌کنند و ارتفاع آب به کمی بالاتر از قوزک پایشان می‌رسد و می شود گفت آبی برای انتقال نیست.

 

گزارشگر خبرگزاری در ادامه تصریح می کند: با نگاهی به گزارش حفاری تونل سوم کوهرنگ به جملاتی بر می‌خوریم که نشان دهنده قطع شریان حیات بخش آب‌های منطقه بیرگان است.

 

در این گزارش آمده: «در هنگام حفاری به درزه ای از جنس سنگ آهک با بازشدگی محدود که با مجاری کارستی با فشار و دبی بالا ارتباط داشت، برخورد شد. جت آب (پرتاب آب) به طول ۱۴متر و دبی به میزان حدود ۷۰ لیتر در ثانیه بالغ شد و عملیات حفاری در این جبهه متوقف شد.»

 

در جای دیگری از این گزارش نیز تصریح شده: «با پیشروی ۵۰ متر از طریق تونل دسترسی نعل اشکنان، در این جبهه نیز در متراژ ۵۸۴.۵ متر از محل تقاطع با تونل دسترسی، به درزه های آبدار با فشار بالا و دبی حدود ۳۰ لیتر در ثانیه برخورد شد» چنین اتفاقاتی باعث شده است حفاری نابودگر تونل سوم کوهرنگ بیش از بیست سال به طول بیانجامد.

 

همچنین وجود گسل‌های فراوان در مسیر تونل سوم کوهرنگ باعث فرو رفتن آب از مسیر طبیعی شریان چشمه ها پس از حفر تونل ۲۴ کیلومتری در این منطقه شد و آب برای همیشه به نقاط غیر قابل دسترس بشر فرو رفت.

 

حافظی کارشناس محیط زیست در مصاحبه با گزارشگر خبرگزاری مهر ضمن طرح گلایه در این گفتگو تاکید می‌کند: سد  و تونل بیرگان در منطقه حفاظت شده قیصری با فعالیت‌های انفجاری، خاک‌برداری و تخریب منطقه و قطع شریان رودخانه باعث نابودی این منطقه حفاظت شده و ذخیره گاهی حیات وحش شده است.

 

آب شرب منطقه حفاظت شده قیصری برای حیات وحش از رودخانه بیرگان تامین می شود که با انتقال آب این سرشاخه کارون همین رودخانه نیمه جان هم از منطقه بسیار ارزشمند حیات وحش قیصری دریغ می شود.

 

منطقه حیات وحش قیصری که از بیرگان تا اردل ادامه دارد دارای گونه های متعدد جانوری مانند قوچ و میش،کل و بز کوهی، خرس، پلنگ، گرگ، ماهیان سردسیری، قزل آلای بومی و پوشش گیاهی متنوع است که حیات همه آنها به رودخانه بیرگان وابسته است.

 

اگر از کارگاه سد بیرگان بازدید کنید با تابلو منطقه حفاظت شده قیصری مواجه می شوید و مشخص نیست چگونه سازمان محیط زیست اجازه داده است در یک منطقه حفاظت شده محیط زیستی فعالیت های مخرب و ویرانگری اتفاق بیفتد که چهره منطقه را برای دگرگون خواهد ساخت.

 

این فعال محیط زیست ضمن بیان این که هم اکنون آب شرب منطقه مشایخ در پایین دست این رود با تانکر تامین می شود به خبرنگار مهر می‌گوید: پس از منطقه بیرگان مناطق دیگری در مسیر حدود ۸۰۰ کیلومتری پر پیچ خم سرشاخه کارون تا انتها نابود می‌شود و مناطقی از شهرستان کیار و اردل و منطقه مشایخ و دشتک و دو پلان از این مناطق هستند و بعد هم بر مسیر کارون تاثیر منفی دارد. جالب اینجاست که این سد از سوی شرکت آب منطقه ای اصفهان «سد شهدای بیرگان» نامیده شده است.

 

در حالی‌که این سد باعث غرق شدن مزار شهدای دفاع مقدس منطقه بیرگان که در دهه شصت شمسی تدفین شده اند خواهدشد. یک زاینده‌رود دیگر، به زاینده‌رود می‌رود

 

ج :نابودی رودخانه کارون و خواب نمایندگان خوزستان و چهارمحال بختیاری در مجلس شورای اسلامی

 

  انتقال سرشاخه های کارون کم کم به خشک شدن کارون و نابودی جلگه های سرسبز خوزستان و از رونق افتاد کشاورزی در استان خوزستان در دراز مدت خواهد شد، گزارشگر خبرگزاری مهر به نکته های ظریف و مهمی اشاره می کند : رودخانه کارون در گذشته حدود ۲۰ میلیارد متر مکعب آورد سالیانه از کل منطقه و سرشاخه هایش در زاگرس در ۵ استان داشته  اما امروز این آورد بنا به گفته وزیر نیرو به ۹ تا ۱۴ میلیارد متر مکعب کاهش یافته است.

 

تاکنون ۶ سرشاخه کارون به طور کامل و سالانه انتقال یافته و حجمی معادل بیش از یک میلیارد متر مکعب آب از کارون دریغ شده است. تونل اول کوهرنگ از سال ۱۳۳۲ تا کنون به مقصد زاینده رود، تونل دوم کوهرنگ از سال ۱۳۶۸ تا کنون به مقصد زاینده رود، تونل چشمه لنگان از سال ۱۳۸۴ تا کنون به مقصد زاینده رود، سد کمال صالح رود تیره (سرشاخه دز) از سال ۱۳۹۰ تا کنون به مقصد صنایع اراک، تونل خدنگستان از سال ۱۳۹۲ تا کنون به مقصد زاینده رود و انتقال آب سرشاخه دز از الیگودرز به سد کوچری گلپایگان اصفهان و سپس به مقصد قمرود  بیش از نیاز شرب از شهریور ۱۳۹۵ تا کنون اجرا شده است.

 

آنچه قابل تامل است که اشتهای سیر ناپذیری لابی های کویر نشین نه تنها فروکش نکرده بلکه هر روز دامنه ی آن بیشتر گسترش پیدا کرده است، برعکس نمایندگان استانهای خوزستان و چهارمحال و فعالان زیست محیطی در موضع انفعال و چه کنم ، چه کنم !!! قرار گرفتند.

 

همین گزارش در ادامه تاکید نی نماید : از سوی دیگر کارشناسان اقداماتی که تا کنون برای انتقال آب به زاینده رود انجام شده را برای مصارفی غیر از شرب، با هزینه فراوان و کاملا غیر اقتصادی عنوان می‌کنند به گونه‌ای که قیمت آب انتقالی از محصولات صنعتی و کشاورزی گرانتر می شود.

 

در طول سالهای ساخت تونل بیرگان (تونل سوم کوهرنگ) دو سرشاخه کارون با نامهای چشمه لنگان و خدنگستان، آب بیشتری را از کارون به زاینده رود انتقال داد. به طوری که تاکنون ۴ سرشاخه کارون (کوهرنگ اول، کوهرنگ دوم؛ چشمه لنگان و خدنگستان) به زاینده رود انتقال داده شده و سالانه آبی معادل ۸۰۰ میلیون متر مکعب را که حقابه کارون است به زاینده‌رود منتقل می‌کند.

 

آبی که معادل یک زاینده‌رود جدید است. حافظی هشدار می‌دهد: تونل سوم کوهرنگ در واقع هفتمین انتقال آب سرشاخه‌های کارون است. در بدترین شرایط اقلیمی و در حالیکه خوزستان بیش از همیشه در گرمای بی سابقه اش نیازمند آب است این انتقال آب در حال انجام است که هم نابودی آب شرب و هم گسترش ریزگردهای داخلی خوزستان را به دنبال دارد از سوی دیگر طبق قوانین، انتقال آب برای غیر شرب ممنوع است و حتی برای شرب هم نباید شرب مسیر پایین دست کارون را نابود کند.

 

این فعال محیط زیست درباره ابعاد دیگری از مشکل انتقال آب کارون به زاینده‌رود نیز توضیح می‌دهد: حتی اگر مشکل کمبود آب را هم ندیده بگیریم، انتقال آب کارون به مراتب هزینه‌برتر از جابجایی صنایع به سواحل جنوب است.

 

در واقع در حال حاضر ما با آب گران‌تر از قیمت واقعی در فلات مرکزی، توهم سود برای کشاورزی و صنعت ایجاد کرده‌ایم. متاسفانه ما با یک مسابقه افتتاح کارخانه های آب‌بر در سالهای اخیر در مقاصد انتقال آب کارون در اصفهان و یزد و کرمان مواجه شده ایم به طوریکه قرار است استان کرمان تا سال ۹۸ به قطب تولید فولاد کشور تبدیل شود و استان یزد و اصفهان پر شده است از کارخانه های آب بر و آلاینده که به زودی توریست‌ها را فراری خواهد داد.

 

حافظی مثال می‌زند: در همین سال[ منظور ۱۳۹۵] ما شاهد افتتاح بزرگترین کارخانه آب بر تولید ریل آهن که بزرگترین در خاورمیانه است در اصفهان بودیم. در حالی که اصفهان را به بزرگترین مرکز تولید فولاد خاومیانه تبدیل کرده ایم با آب یارانه‌ای گران انتقالی و برق و گاز یارانه ای صنایع غیر اقتصادی ایجاد کردیم که جایگاه اصلی آنها هرمزگان و بوشهر و سواحل بلوچستان بوده است.

 

  اکنون باید دید دولت دوازدهم به احداث پروژه‌های غیراقتصادی با استفاده از آب انتقالی پایان خواهد داد یا همچنان بر طبل توسعه کشاورزی غیرپایدار و صنایع آب‌بر در مناطق کویری با این بهانه که این طرح‌ها در دولت گذشته مجوز گرفته‌اند خواهد کوفت.  امیدوارم با این توضیحات نمایندگان انقلابی مجلس شورای اسلامی بجای تغییر مدیران ادارات به ایفای رسالت تاریخی خود عمل کنند و مانع خشک شدن کارون ….. بشوند.

 

 

لینک کوتاه : https://tabakhabar.ir/?p=88343

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.