سر و کله زدن با افراد سمی چیزی است که همهی ما تجربهاش را داریم. خودشیفتهها، دروغگوها، اجتماع گریزها، متقلبها، خبرچینها و آنهایی که دوست دارند همیشه ترحم دیگران را نسبت به خود برانگیخته کنند، تنها چند نمونه از افراد سمی هستند.
افراد سمی همیشه راهی پیدا میکنند تا به زندگی دیگران رخنه کنند و با ایجاد هیجان منفی و آنارشی، چرخههای اجتماعی را دچار اختلال کرده و از این طریق نیازهایشان را جواب بدهند. این افراد معمولا از یک استراتژی «تفرقه بینداز و حکومت کن» استفاده میکنند تا بتوانند با پاشیدن دانههای بیثباتی و تفرقه، خودشان را در جمع، ضروری و مهم جلوه دهند. رفتارهای افراد سمی معمولا از یک ناامنی درونی نشات میگیرد که وادارشان میکند آدمهای اطرافشان را به چاه پوچ و احمقانهی بیامنی و پوچی بکشانند.
افراد سمی نه تنها زندگی شما را تباه میکنند و جلوی رشدتان را میگیرند بلکه میتوانند شما را هم در سطح خودشان پایین بکشند و شما را هم تبدیل به یک آدم سمی کنند. خوشبختانه راههایی وجود دارد که میتوانید اجازهی ورد این افراد را به زندگی شخصیتان را ندهید؛ راههای که افراد باهوش و زیرک با استفاده از آنها با افراد سمی پیرامون خود برخورد میکنند.
۱. به آنهایی که دنبال جلب توجه هستند اعتنایی نمیکنند
معمولا افراد سمی به طور وسواس گونهای به دنبال جلب توجه دیگران هستند. حتی اگر تولد کس دیگری باشد این افراد سعی میکنند توجه و تمرکز همه را به طریقی به خودشان معطوف کنند. این جلب توجهها معمولا ابتدا با رفتارهای کوچک شروع میشود؛ پریدن وسط حرف دیگران، با صدای بیش از حد بلند حرف زدن یا خود را در معرض آسیب قرار دادن و یا یک رفتار عجیب. اگر هم توجهی را که به دنبالش هستند نگیرند، رفتارهایشان افراطیتر شده و شروع میکنند به بحث و جدال کردن و یا بدخلقی و بهانهگیری و یا انجام یک عمل مخرب.
۲. به خبرچینها و وراجها اعتماد نمیکنند و رازی با آنها در میان نمیگذارند
افراد سمی، بزرگترین رازهای خود را با دیگران در میان میگذارند فقط برای اینکه آدمها جالب و قابل اعتماد به نظر برسند و خودشان مدام دیگران را قضاوت میکنند یا پشت سرشان حرف میزنند. اگر با کسی روبرو شدید که چنین رفتاری دارد، ساده نباشید و گول نخورید، فکر نکنید دلیل اینکه از دیگران پیش شما بدگویی میکنند این است که شما را دوست دارند یا به شما اعتماد دارند، بلکه فقط میخواهند گمراهتان کنند.
۳. بیشتر وقتشان را با دوستان وفادار و قابل اعتماد میگذرانند
افراد باهوش، یک شبکهی قوی اجتماعی از افراد قابل اعتماد و وفادار تشکیل میدهند و میدانند که قرار نیست با هر کسی دوست باشند و هر کسی هم لیاقت دوستی با شما را ندارد. افراد زیرک، جواب اعتماد و صداقت و وفاداری دوستانشان را با همین ویژگیها میدهند و خوب میدانند که دوستی و پایبند بودن به تعهدات، یکی از ارزشمندترین و کمیابترین نعمتهایی است که میتوانند در زندگی داشته باشند، بنابراین هرگز اجازه نمیدهند این نعمت با مداخلهی افراد سمی و منفی و بیارزش از آنها گرفته شود.
۴. از افراد دورو و دغلباز دوری میکنند
افراد دورو زندگی شما را نابود خواهند کرد. این آدمها احساسات شما را به بازی میگیرند تا شما را وادار کنند به شیوهای رفتار کنید که هدفشان است. افراد دغلباز معمولا چند ویژگی بارز و نمایان دارند که حتما آنها را تشخیص خواهید داد، پس به محض اینکه به این مرحله رسیدید، به طور کلی دورشان را خط بکشید. مثلا وقتی که پیش شما هستند، مدام احساس بیثباتی، خشم، رنج، اندوه و یا نالایق بودن میکنید؟ آیا مجبورید مدام از این فرد سوال کنید که چرا فلان چیز را گفته است یا دلیل فلان حرفش چیست؟ آیا شک کردهاید که ممکن است فریب خورده باشید؟ اگر چنین است، پس به احتمال زیاد این فرد سعی دارد با احساسات و عواطف شما بازی کند. از او حذر کنید.
۵. به درغگوها اجازه میدهند خودشان دستشان را رو کنند
افراد سمی معمولا بیاختیار و مریضگونه دروغ میگویند، نه فقط به دیگران، بلکه به خودشان هم دروغ میگویند. آنها اغلب، نرمشهای ذهنی انجام میدهند تا خودشان را متقاعد کنند که دروغهایشان واقعیت دارد. متاسفانه دروغ را به سختی میتوان به خاطر سپرد. شرح و بازگو کردن یک ماجرای واقعی نسبتا کار راحتی است، اما به خاطر سپردن و بازگو کردن یک مشت دروغ و داستان ساختگی، کار سختی است. دروغگوها معمولا خودشان به مرور زمان خودشان را لو میدهند، اغلب هم زمانی لو میروند که دروغهای بعدیشان با دروغهای قبل، متضاد میشود!
۶. در اختلافات و مسائل بیارزش دیگران دخالت نمیکنند
بیشتر افراد نرمال دوست دارند بحثها و اختلافهایی که با کسی دارند، تنها بین خودشان باقی بماند. اما افراد سمی اینگونه نیستند، آنها عاشق این هستند که درگیریها و بحثهای مسمومشان را همه جا پراکنده کنند و وقتی چنین کردند، از هر کسی میخواهند که در این دعوا، یک طرف را بگیرد. مخصوصا اگر شما هر دو طرف را بشناسید، فرد سمی به شما اجازه نمیدهد بیطرف بمانید، اگر دو طرف هم سمی باشند که دیگر فاجعه است! آتشی به پا میشود که هر رهگذری بیگناهی را به درون خواهد کشید، اما کلماتی وجود دارد که اگر کنار هم قرار بگیرند میتوانند شما را از این مهلکه نجات دهند: « به من هیچ ربطی ندارد!»
۷. در برابر زورگویی میایستند
تحمل نکردن حرف زور، مهمترین راه برخورد با افراد سمی است. هر جا به شما زورگویی کردند در مقابل آن بایستید. افراد باهوش و مودب و معقول، به آنهایی کمک میکنند که واقعا به کمک نیاز دارند، از افراد آسیبپذیر دفاع میکنند و دست ناتوانها را میگیرند. افراد سمی عاشق هر کسی هستند که به نظرشان ضعیف است، این آدم ضعیف ممکن است یک فرد کمرو و خجالتی باشد یا کسی که از جمع هراس دارد و یا حتی کسی که از نظر جسمی ناتوان است. افراد سمی، زورگویی را دوست دارند و از هرکسی که فکر میکنند توان مقابل با آنها را ندارد، سواستفاده میکنند، و دقیقا به همین دلیل است که باید در برابر زورگفتنهای فرد سمی مقابله کنید، نه فقط به خاطر خودتان، بلکه به خاطر همهی آنهایی که اطراف شما هستند!
۸. توهینها را نادیده میگیرند
توهین، اشکال زیادی دارد، اما ناآشکارترین توهین، در نقاب تحسین و تمجید پنهان میشود: «من ابدا اعتماد بنفس تو را ندارم که چنین لباسی بپوشم!»، «تو خیلی بامزه و سرگرمکنندهای و خودت هم نمیدانی!»، …، اینها تنها چند نمونه از توهین لفافهدار هستند که شما را در بهت نگه میدارند و فکر خواهید کرد که منظور او از این حرف چه بوده است. شاید هم در تلهی زیرکانهی این فرد سمی بیفتید و تحت تاثیر او و احساسات منفی خودتان، او را تائید کنید.
۹. در دام عجز و لابههایشان نمیافتند
افراد سمی معمولا نقاب عجز و بینوایی به چهره میزنند تا دیگران را فریب بدهند یا خودشان را از قبول مسئولیت نجات دهند. شما اغلب از فرد سمی میشنوید که میگوید نمیتواند پول شما را پس بدهد چون نمیتواند کار مناسبی پیدا کند و نمیتواند کار پیدا کند چون واجد شرایط نیست و واجد شرایط نیست چون استادان دانشکدهاش خوب تدریس نکردهاند و … . همیشه دلیلی برای شکستهایشان وجود دارد که تقصیر آنها نیست و همیشه هم این وظیفهی شماست که برطرفش کنید! اگر هم این کار را نکنید، درست مانند همهی آنهایی هستید که این آدم را درک نکرده و گناهکار میدانند.
۱۰. جوابهای مستقیم و روشن برای سوالهایشان میطلبند
افراد سمی معمولا جوابهای الکی، مبهم، غیرمتعهدانه یا گمراه کننده به سوالها میدهند. راهی که یک فرد سمی میرود تا مجبور نشود جوابهای قانعکننده ندهد، احمقانه و باورنکردنی است. او این کار را نه تنها برای امتناع از دادن اطلاعات انجام میدهد بلکه نمیخواهد کسی وادارش کند که بعدا حرف خود را پس بگیرد. راه مقابله با این افراد در چنین شرایطی این است که فقط سوالهایی از آنها پرسیده شود که جوابهایی قاطع و روشن داشته باشند، یعنی سوالهایی با جواب بله یا نه. بدین ترتیب وادار خواهند شد تصمیمشان را برای جواب بگیرند و یک جواب واضخ بدهند و وارد بازی روانی با شما یا دیگران نشوند.
