امروزه انگیزه تحرک قومیت ها جدی است. دشمن مشغول تحریکات است. دشمن را نباید دست کم گرفت. مراقب باشید. این از جمله چیزهای بسیار مهم است. احساس می شود دست هایی در جریان هستند برای اینکه زمام این کار را از دست دولت خارج کنند. <مقام معظم رهبری>
قوم گرایی چیست؟ قوم گرایی خوب است یا بد؟ قوم گرایی و قومدوستی چه مشابهت ها و چه تفاوتی هایی با هم دارند؟!
آیا اصولن در دنیای امروز ایرانی و جهان معاصر که همه ی مفاهیم، پوسته ترکانده و هیات و شمایل دیگری بر خلاف حتا یک دهه ی قبل خود دارد و بسیاری از تعاریف، اندیشه ها، فرضیه های حتا اثبات شده و نرم افزارها و سخت افزارهای زیست شهروندی در سراسر جهان، به مدد رشد و توسعه ی فضای سایبری و تکنولوژی نانو و پیمایش عرصه های تا پیش از این گنگ و مبهم، تغییر یافته است؛ می شود قومگرا بود و قوم گرایی کرد؟! آیا قوم گرایی در دنیای امروز یک ابژه ی متعارف است و یک فرد قوم گرا، وجاهتی و حرمتی دارد؟!
از منظر جامعه شناسی، قوم گرا، قوم مدار یا قوم محور به کسی، پنداره ای و یا کسانی گفته می شود که قوم و فرهنگ خود را برتر و اقوام دیگر و فرهنگ آنان را پست تر تلقی کرده و براساس همین تفکر، علیه اقوام دیگر تبعیض و بی عدالتی روا می دارند.
این در حالی است که همه می گویند و می گوییم، مبارزه با تبعیض، بی عدالتی، حق کشی، قوم گرایی و انحصارطلبی،یک وظیفه ملی و همگانی؛ و از سوی دیگر، شایسته سالاری باید به عنوان یک ضرورت حیاتی تلقی، و مورد توجه قرار گیرد! یک تناقض آشکار در برخی رفتارها و کردار مسوولین اجرایی شاخص استان خوزستان، به عنوان کانون هدف این متن، در انتصاب و انتخاب برخی مدیران در برخی سازمان ها و ادارات؛ که به جز پیرنگ و تعلق و تعصب قومی و همشهری گری، نام دیگری ندارد؛ و به شدت نافی اصل شایسته سالاری و تخصص گرایی است!
حسن محدثی گیلوایی که جامعه شناس برجسته ای است، می گوید: قوم گرایی وجهی منفی دارد و آن گرایشی خاص گرایانه است که در آن اعضای یک گروه قومی، حیات اجتماعی خود را در تقابل و یا حتّا تخاصم با گروه های جمعیتی دیگر می بینند.
در حالت افراطی آن قوم گرایی بدین معنا است که هر چه به قوم خودی تعلق دارد مثبت و با ارزش است و هر چه به گروهی دیگر از مردمان تعلق داشته باشد، منفی و نامطلوب و زشت و بی ارزش و یا کم ارزش است. محدثی گیلوایی این پدیده را معادل قوم مداری Ethnocentrism بر می شمارد.
چرا باید در شرایطی که برخی از مسوولان حتا به آشکارا خود را ردیف اصلاح طلبان قلمداد می کنند؛ به ساده ترین شاخص های اصلاح طلبی، مانند فراقومی نگریستن، تخصص گرایی، ضدیت با منفعت طلبی قومی و گروهی و شخصی و حزبی، شفافیت در حوزه ی اجرا و تصمیم، ووو اعتقاد ندارند و برای برگزیدن یک مدیر، همشهری گری و طایفه گری می کنند؟!
این پرسش ساده، فی الواقع یکی از حفره ها، آسیب ها و پاشنه آشیل های موقعیت امروزین استان خوزستان است. استانی که مملو از تحصیل کرده گان و نخبه گان فکری و علمی است و به دلیل توقف در همین دست شیوه های مذموم و ماقبل مدرنیته در بهره گیری و تقسیم قدرت اجرایی و سیاسی و فنی در مناصب و موقعیت های اداری و سازمانی، این طیف دانش آموخته و توانمند، به ناچار یا از استان و کشور مهاجرت می کنند و یا تبدیل به منتقدان تمام فصل و معترض به سازوکارهای معیوب استان می شوند و یا در نهایت منزوی و گوشه گیر می شوند و از امکانات فکری و تخصصی آنها، استفاده نمی شود و این موقعیت عالی که می تواند موجب برون رفت استان از مشکلات متعدد موجود شود، به سادگی از دست می رود!
همه ی ما موظف هستیم به هر طریق ممکن و در حد توان با این اشکالِ فاحش تبعیض و اجحاف مقابله کنیم. این سواستفاده از منابع قدرت را افشا کنیم و با آن مبارزه کنیم. اگر چه همه ی این آفت و مشکل به رندی و دورویی و عدم صداقت این دسته از مدیران ختم نمی شود و بخش عمده ی آن متوجه کسانی است که اندیشه ها و گرایش های قوم مدارانه را در استان خوزستان ترویج می کنند و به تقویت چنین اندیشه ها و گرایش هایی دامن می زنند.
افراد و دسته ها و باندهایی که بیش از منافع قومی و دغدغه ی قومیت و تعلقات بومی، دغدغه های مالی! و رویکردهای سودجویانه دارند و برای توسعه و انباشت ثروت و مکنت، قوم و قومیت و اقوام و منازعات قومی را به یک بازار همواره پر رونق و پر سود تبدیل کرده اند!
کانون های ثروت و مکنت به ویژه در آستانه ی هر انتخابات (مجلس و شورای شهر) بناگاه فعالیت خود را آشکار می کنند و این فرهنگ ناپسند و کهنه و واپس گرا، حتا در به ظاهر مدرن ترین و تحصیلکرده ترین طیف های جامعه، نه فقط خریدار دارد، که مشوق دارد و به شدت هم تبلیغ می شود.
لابی ها و محفل های خاصه، به صورت شبانه روزی در حال رایزنی و قول و قرار و رد و بدل فرصت ها و امکانات و منافع و منابع قدرت هستند و چنین است که خوزستان، دیرزمانی است در این باتلاق متعفن، پای سفت کرده و خارج نمی شود و در فقدان شفافیت و صداقت مدیران ارشد و در سکوت خیانتکارانه ی رسانه ها، امیدی به فردا هم وجود ندارد!
شهرام گراوندی. مدیرمسوول پیوند ایرانیان
