احسان سپهوند- بر اساس اعلام نهادهای رسمی میزان بارش های سال جاری تقریبا در تمام حوضههای آبریز منتهی به استان خوزستان، کمتر از میانگین بلندمدت بوده است و مضاف بر این، میزان بارشها در ماههای اسفند و فروردین که مهمترین ماهها برای آبگیری مخازن سدهای استان خوزستان است، با شدت بیشتری کاهش یافته به شکلی که در فروردین ماه عملاً هیچ بارشی به وقوع نپیوست و وضعیت آبی استان خوزستان را به چالشی بزرگ کشاند.
شروع سال آبی در کنار کاهش شدید بارش ها به گونهای بود که حجم ذخایر سدهای استان بسیار کاهش یافته و در حداقلهای ممکن قرار گرفته و حتی در بسیاری از سدها از تراز مجاز بهرهبرداری نیز پایینتر رفته است به طوری که آمار نشان می دهد به دلیل خشکسالی رقمی معادل ۷۰ درصد از حجم مفید مخازن سدهای خوزستان خالی است!
با توجه به شرایط فعلی، میزان منابع آب در دسترس و قابل برنامهریزی برای تابستان نسبت به شرایط نرمال با محدودیتهایی مواجه است.
با وجود این، تامین آب شرب استان در شرایط کم آبی سدها اولویت اول در نظر گرفته می شود و تمامی تمرکز برنامه ریزان حوزه آب معطوف به نیازهای ضروری است.
ار اینرو منابع آب قابل تامین برای کشاورزان توسط سازمان آب و برق خوزستان در شوراهای استانی جهت برنامهریزی در بخش های مختلف اعلام شده و بر این اساس الگوی کشت و محدودیتهای لازم از سوی سازمان جهاد کشاورزی اعلام و اطلاع رسانی شده است.
کشت و صنعت نیشکر، بزرگترین صنعت کشاورزی ایران و آسیب های خشکسالی
کشت و صنعت در استان خوزستان بنابر آمار رسمی اشتغال بیش از ۲۰ هزار شغل مستقیم برای مردم خوزستان ایجاد کرده است و این در کنار تولید انبوه شکر و مشتقات مربوط به این صنعت بر ضرورت توجه ویژه به آن افزوده است.
گیاه نیشکر و پوشش سبز آن در شرایط خشکسالی مانند امسال علیرغم تولیدات اقتصادی منافع زیست محیطی را نیز با پوشش گیاهی متراکم و مقابله با ایجاد کانون های ریزگرد به ارمغان می آورد.
لاجرم آنچه که همواره از دید برنامه ریزان پنهان مانده جنبه های سوء بی توجهی به تولیدات گیاه نیشکر است به شکلی که اگر به صورت معکوس مزایای اقتصادی و اکولوژیکی کشت و صنعت ها نگریسته شود خواهیم دید که با از بین رفتن مزارع عده بسیار زیادی از کارگران بی کار و یا در بهترین حالت بدون منابع درآمدی خواهند ماند و یا با خشک شدن مزارع در کنار کانون های فعلی گرد و غبار که نفس خوزستان را بریده اند؛ کانون های مستعد و وسیعی به وجود خواهند آمدو از اینرو به نظر می رسد آنگونه که بایسته است، برنامه ریزی های لازم در جهت حمایت از این صنعت استراتژیک صورت نگرفته است و گیاهی که به دلیل عمر ۵ ساله اش می بایست به عنوان یک کشت دائمی در نظر گرفته شود قربانی کشت های پرمصرف و فصلی مانند برنج و صیفی جات می شود.
کشت هایی که صدها برابر از نیشکر آب مصرف می کنند و در عمل محصولی مانند هندوانه را روانه بازار می کنند!
کشت و صنعت دهخدا آسیب پذیرترین بخش کشاورزی خوزستان
کشت و صنعت دهخدا بیشترین آسیب را در میان کشت و صنعتهای نیشکر در خوزستان به دلیل بی آبی می ببیند به این دلیل که تنها از رودخانه دز آب دریافت میکند در حالی که کشت و صنعتهای دیگر نیشکر از رودخانه کارون هم آب میگیرند برای همین در شرایط بحرانی مانند امسال، کمتر از کشت و صنعت دهخدا آسیب می بینند.
بر اساس گزارشات میدانی محدوده شمال غربی شهرستان اهواز که عموما از حوضه آبریز دز بهره مند می شود توسط کشت های صیفی و برنج پوشیده شده به طوری که این برداشت های غیرمجاز باعث خشک شدن رودخانه دز در پایین دست شده و مشکلات عدیده ای در کشت و صنعت دهخدا به دلیل عدم آبیاری مزارع به وجود آورده است.
به نظر می رسد اگر اصلاح در برنامه ریزی تخصیص آب و مدیریت دقیق منابع در این محدوده جغرافیایی و حوضه پایین دست دز صورت نگیرد بحران های اقتصادی و سپس اجتماعی رخ خواهد داد. بازدید های میدانی نشان می دهد به دلیل خشکی کامل بستر رود و کانال ها، حتی حیات دام های روستاییان نیز با مخاطره جدی روبرو شده است و نه تنها الگوهای کشت تعیین شده راهگشا نبوده بلکه تخصیص آب مصوب نیز مغفول مانده است.
با کم شدن تولید شکر، نیاز کشور به واردات شکر افزایش پیدا می کند و این مسئله آثار نامناسبی بر اقتصاد کشور بر جای میگذارد. لذا ضرورت دارد مشکلات این صنعت در خوزستان مرتفع شود.
